FAZLA ÇALIŞMA SÜRELERİ
Fazla çalışmaya ilişkin hükümler, İş kanununun 41-43 maddelerinde belirtilmiştir. Kanuna göre haftalık çalışma süresi 45 saattir. Yemek veya çay molaları olarak verilen ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmamakta, dolayısıyla 45 saatin dışında tutulmaktadır. 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma süreleri olarak değerlendirilmekte ve bu çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmektedir.
Her bir saat fazla çalışma süresi için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının % 50 yükseltilmesi suretiyle ödenmektedir.
Fazla çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmaları karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, serbest zaman (izin) olarak kullanabilir. (2012/2. dönem için günlük ücret 31,35 TL. dir.)
Ancak yıllık fazla çalışma sürelerinin toplamı 270 saati geçememekte olup bu husus yargı kararları ile de desteklenmiştir. Çalışma süresi ile ilgili Kanunun 63 üncü maddesinde, “Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, iş yerinde haftanın çalışılan günlerine, on bir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir.” denilmektedir.
Fazla çalışma süreleri işçinin bordrosunda mutlaka gösterilmeli ve bordrolar işçi tarafından imzalanmalıdır. Gerek normal çalışma ücretlerinin, gerekse fazla çalışmalara ilişkin ücretlerin ilgili olduğu dönemde işçiye ödenmesi esas olup ödenmemiş fazla çalışma ücretleri, son ücret üzerinden değil, ait oldukları dönemlerin ücretleri üzerinden hesaplanmaktadır.
Fazla Çalışmanın Yasaklandığı İşler ve Kişiler
. Sağlık kuralları bakımından günde en çok 7,5 saat veya daha az çalışılması gereken işler ( Maden ocakları, kablo döşenmesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi işlerin yer veya su altında yapılanları)
. Sağlıklarının elvermediği hekim raporuyla sabit olanlar
. Gece çalışanlar
. Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılanlar,
. 18 yaşından küçükler
. Gebe, yeni doğum yapmış ve çocuk emziren işçiler