Nematodlu çeltik tohumları TTAE den mi?

Nematodlu çeltik tohumları TTAE den mi?

 Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsünden(TTAE) alınan anaç tohumluklarla ekilen 400 dönüm alanda Beyaz Uç Nematodu zararlısı tespit edildi. Bu güne kadar ilk kez çeltik ekilen ve içme suyu kalitesindeki artezyen suyu ile sulanan 400 dönüm alanda yapılan çeltik ekiminde; Beyaz Uç Nematodu Zararlısına rastlanması, gözleri Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsüne çevirdi. Yaklaşık olarak son 15 yıldır ülkemizde tohumluk çeltik ithalatı yapılmamış olmasına, hatta yemeklik getirilen ithal mahsullerde bile nematod bulunası halinde Nematodlu çeltiklerin geldiği ülkeye iade edilmesine rağmen, nasıl oluyor da Trakya’mızda % 40’lara varan oranda Beyaz Uç Nematodu bulaşıklığı olabiliyor?

 Geçtiğimiz yıl Van’da yapılan Bitki Koruma Kongresi 2010 yılı Raporlarına düşen bilgiye göre; Trakya çeltiklerinde %18 ila % 43 oranında Beyaz Uç Nematodu Zararlısına rastlanmıştır. İbaresini doğrularcasına ortaya çıkan Beyaz Uç Nematodu Zararlısı; geçtiğimiz yıllarda tohumluklarının tamamını Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsünden alan bir üreticinin tarlasında görülmüştü. Üreticinin hak arayışlarını; TTAE tarafından; Beyaz Uç Nematodlu Zararlısının tarladan ve sulama suyunda olduğu iddiası ile kapatılmıştı.

Bütün bunlar bu konuyu takip eden uzmanların ve çiftçilerin çok iyi bildiği; Bornova Zirai Araştırma Enstitüsünün yaptığı inceleme sonunda yazdığı 14.02.2007 tarih ve 357 sayılı rapora göre, “Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsünün depolarında Çeltik Beyaz Uç Nematodu ile bulaşık 36 bin 3 yüz KG tohumluklar bulunmuştur.” Yazılı belgesini tekrar gündeme taşıdı.

Çeltik üreticileri gelişmelerden çok rahatsız

Bornova Zirai Araştırma Enstitüsünün tespit ettiği 36 Bin 3 yüz KG Çeltik Beyaz Uç Nematodu ile bulaşık tohumluğun o gün yürürlükte bulunan 6968 sayılı kanuna uygun şartlarda imha edilmeyip, piyasaya tohumluk olarak verildiği iddiasıyla yapılan şikâyetlerin, TTAE yetkilileri tarafından örtbas edildiği iddia ediliyor. Konuyla ilgili bilgi sahibi Vatandaşlar; Çeltik Beyaz Uç Nematodu ile bulaşık tohumluklarla ilgili yapılan şikâyetlerinin, ilgililer tarafından yeterince incelenmediği ve bu duyarsızlığın sonucunda ilimizde çeltik ekiminin son bulabileceğini düşünüyorlar.

Bilindiği üzere ülkemizde yapılan çeltik üretiminin %55ni ilimiz çeltikçileri gerçekleştiriyor. İlimizdeki Çeltik üretimini tamamen durura bilecek bir tehlike olan Çeltik Beyaz Uç Nematodu’nun; bölgemizde yayılması; dünya çeltik piyasalarını elinde tutan güçler için büyük bir avantaj sağlayacaktır.

Böylesine önemli bir konuda ülkemiz için en önemli çeltik tohumu üreten kurum olan TTAE yetkililerinin üreticiler üzerinde baskılar kurmaya çalışması ve sessizliğe bürünmesi kafalarda soru işaretleri oluşturuyor.

 Çeltik Beyaz Uç Nematodu nedir?

 Çeltik beyaz uç nematodu dişi ve erkeği iplik şeklinde mikroskobik canlılardır. Nematod başlangıçta çeltik bitkilerinin yaprak kınlarının iç kısmına yerleşir. Nematodların sayıları sapa kalkma döneminde genç salkımlarda hızla artar. Tohumları enfekte eden nematod sayısı 1-64 arasında değişmektedir. Nematodlann %90'ı kavuzun iç yüzeyinde, geri kalanı ise tane üzerinde bulunur.Çeltik beyaz uç nematodu kuraklığa dayanıklı olup çeltik tanesinin kavuzu altında uyuşuk halde bulunur. Kuru tanede 2-3 yıl canlı kalabilir. Ancak taneden toprağa geçtiğinde, konukçusunu bulamadığı takdirde 4 ay içinde ölür. Bulaşık tanelerden çıkan nematodlar, gelişmekte olan fidenin sap ve yapraklarının büyüme noktalarına doğru hareket ederek, dış parazit olarak beslenirler.

 Zararlıdan dolayı çeltikte meydana gelen ürün kaybı, hassas çeşitlerde % 17-54, dayanıklı çeşitlerde ise %0-24 olarak bildirilmektedir.